En waarom zegt het getal niet alles?
Wellicht heb je op onze alcoholvrije bieren wel eens het getal IBU zien staan. Maar wat betekent het eigenlijk voor de smaak van het bier? En waarom kan een alcoholvrij bier met een torenhoge IBU soms verrassend zacht smaken, terwijl eentje met een laag getal je wangen naar binnen laat trekken? Tijd om hier eens in te duiken.
Wat is UBU?
IBU is een bierterm en staat voor International Bitterness Units. Het is een wereldwijde standaard die meet hoeveel bitterstoffen uit hop in het bier zijn opgelost. De schaal loopt grofweg van 0 tot 100+. In een laboratorium meet men simpelweg hoeveel milligram van die bittere hopdeeltjes er in één liter bier zitten. Maar let op!: IBU meet bittere deeltjes, géén smaakbeleving.
Bitter op papier vs. Bitter op je tong
Een hoog IBU getal op de fles doet vermoeden dat het bier heel bitter is, maar dat toch kan het heel anders overkomen op je tong. Vergelijk het met het maken van verse limonade. Als je het sap van drie citroenen in een glas knijpt, trekken je kaken samen van het zuur. Schep je er vervolgens vier eetlepels suiker bij, dan smaakt het ineens heerlijk zoet en fris. Het citroenzuur is niet verdwenen, het zit er nog exact evenveel in, maar de suiker heeft het vakkundig gemaskeerd.
Bij bier werkt het precies zo, maar dan met moutsuikers en alcohol:
- De Guinness-paradox: Wist je dat een glas Guinness (en ook de alcoholvrije Guinness Draught 0.0) een IBU heeft van rond de 45? Op papier is dat bitterder dan een stevig Duits pilsner! Toch smaakt Guinness niet wrang of bitter, maar fluweelzacht en romig. De zware, geroosterde mouten en de stikstofschuimkraag pakken die hopbitterheid in als een warm dekbed.
- De droge pilsner: Neem daarentegen een strak, droog Duits pilsner met een IBU van tegen de 30. Omdat dit bier nauwelijks restsuikers bevat, heeft de hop vrij spel en proef je direct een strakke, droge bitterheid in je keel.
Waarom is IBU bij alcoholvrij bier zo belangrijk?
Bij alcoholvrij speciaalbier is de rol van IBU nóg boeiender dan bij regulier bier. Alcohol geeft van nature namelijk ‘body’, een warm mondgevoel en een vleugje zoetheid aan een drank. Haal je die alcohol weg, dan blijft er een kwetsbaardere drank over. Brouwers moeten daarom goochelen met hop om alcoholvrij bier spannend te houden. Ze hebben twee methoden om het ontbreken van de ‘filmende’ alcohol te compenseren:
- Natuurlijke moutsuikers: Vroeger smaakte alcoholvrij bier vaak weeïg en zoet, zoals onvergiste graanpap (wort). Brouwers stoppen tegenwoordig vaak vroegtijdig de gisting of gebruiken speciale gisten, waardoor er natuurlijke moutsuikers achterblijven. Om te zorgen dat het bier niet té zoet wordt, schroeven brouwers de IBU wat omhoog. De hopbitterheid verminderd de perceptie van zoetheid en brengt het glas perfect in balans.
- Koudhoppen (Dry-hopping): Heb je weleens een alcoholvrije New England IPA (NEIPA) gedronken die explodeert van de passievrucht, perzik en mango, maar nauwelijks bitter smaakt? Dat is te danken aan koudhoppen. De brouwer voegt hop pas ná het koken toe, tijdens de koude lagering. Hierdoor geeft de hop wél al zijn hemelse etherische oliën en fruitgeuren af, maar géén bittere zuren. Zo krijg je een bier met een bescheiden IBU van bijvoorbeeld 25, dat toch ruikt alsof je door een tropische boomgaard wandelt.
De IBU-waarden van onze Alcoholvrije Biertypen
De IBU waarde op het etiket geeft een indicatie van de bitterheid, maar we weten nu dat het anders kan overkomen. Gebruik deze vuistregel om in te schatten wat er in je glas belandt:
IBU-waarde: 0 – 15 IBU
Smaakbeleving: Nauwelijks bitter, zacht, zoetig of friszuur.
Typische bierstijlen: Alcoholvrij witbier, Weizen, fruitbieren en Berliner Weisse.
IBU-waarde: 15 – 30 IBU
Smaakbeleving: Vriendelijk bittertje, dorstlessend en toegankelijk.
Typische bierstijlen: Klassiek pilsner, soepel blond bier, milde Pale Ales.
IBU-waarde: 30 – 50 IBU
Smaakbeleving: Uitgesproken karakter, duidelijke hopbite of stevige moutbalans.
Typische bierstijlen: Geroosterde stouts (zoals Guinness 0.0), kruidige Tripels, Session IPA’s.
IBU-waarde: 50 – 70+ IBU
Smaakbeleving: Voor de hopliefhebber, uitgesproken bitters die lang blijven hangen.
Typische bierstijlen: West Coast IPA’s, Double IPA’s.

